Υπήρχε μια εποχή που οι ταινίες και οι σειρές λειτουργούσαν ως απόδραση. Έκλεινες τον έξω κόσμο και βυθιζόσουν στην ιστορία. Σήμερα, όμως, η σχέση έχει αντιστραφεί: το περιεχόμενο δεν ζητά την πλήρη προσοχή μας — προσαρμόζεται στη διάσπασή της.
Ενώ παίζει το επεισόδιο, μπορείς ταυτόχρονα να απαντάς σε μηνύματα, να χαζεύεις στα social, να συμμετέχεις σε ομαδικά chats ή να μιλάς στο τηλέφωνο. Μπορεί να περάσουν αρκετά λεπτά χωρίς να κοιτάξεις την τηλεόραση και, όταν επιστρέψεις, να μην έχεις χάσει κάτι ουσιαστικό.
Αυτό το μοντέλο είναι βολικό. Ταιριάζει ιδανικά σε έναν θεατή που προσπαθεί να χωρέσει χαλάρωση, ψυχαγωγία και ψηφιακή ζωή μέσα σε μία ή δύο ώρες το βράδυ.
Σύμφωνα με έρευνα της YouGov το 2023, το 91% των Αμερικανών παραδέχτηκε ότι χρησιμοποιεί το κινητό του ενώ βλέπει τηλεόραση, έστω περιστασιακά. Δύσκολα θα μας φαινόταν υπερβολή αν σήμερα το ποσοστό αυτό ήταν ακόμη υψηλότερο. Πρόκειται για το λεγόμενο φαινόμενο της «δεύτερης οθόνης».
Οι δημιουργοί δεν το αγνοούν. Αντιθέτως, έχουν αποδεχτεί ότι δεν μπορούν να ανταγωνιστούν το smartphone. Έτσι, αλλάζουν τον τρόπο που αφηγούνται τις ιστορίες.
Το Netflix, ίσως περισσότερο από κάθε άλλη πλατφόρμα, έχει ενσωματώσει αυτή τη νέα πραγματικότητα. Όπως αναφέρει ανάλυση του λογοτεχνικού περιοδικού n+1, η πλατφόρμα έχει επηρεάσει —σχεδόν αθόρυβα— το πώς γράφονται και σκηνοθετούνται πολλές σύγχρονες σειρές και ταινίες.
Ο Will Tavlin σημειώνει ότι αρκετοί σεναριογράφοι λαμβάνουν παρόμοιες κατευθύνσεις: οι χαρακτήρες οφείλουν να εξηγούν φωναχτά τι συμβαίνει. Όχι για να ενισχυθεί η πλοκή, αλλά για να μπορεί ο θεατής που κοιτάζει αλλού να παρακολουθεί την ιστορία χωρίς κόπο.
Το αποτέλεσμα είναι γνώριμο. Πολλές σύγχρονες παραγωγές χαρακτηρίζονται από απλό ύφος και υπερβολικά επεξηγηματικό διάλογο. Οι ήρωες λένε όσα κανονικά θα έμεναν υπονοούμενα. Αναλύουν σχέσεις, ξεκαθαρίζουν κίνητρα, επαναλαμβάνουν πληροφορίες. Όλα έτοιμα, εύκολα, χωρίς να απαιτούν συγκέντρωση.
Φυσικά, αυτή η προσέγγιση δεν είναι καινούργια. Οι σαπουνόπερες βασίστηκαν για δεκαετίες στο ίδιο μοτίβο: περιεχόμενο σχεδιασμένο για να παίζει στο παρασκήνιο της καθημερινότητας.
Η διαφορά είναι ότι σήμερα αυτή η λογική έχει περάσει στις μεγαλύτερες streaming πλατφόρμες. Πολλά δημοσιεύματα αναφέρουν ότι Netflix και άλλοι streamers ζητούν πλέον από τους δημιουργούς σειρές που παρακολουθούνται «χαλαρά». Ιστορίες που δεν απαιτούν απόλυτη προσοχή — γιατί γνωρίζουν πως, έτσι κι αλλιώς, αυτή σπάνια είναι δεδομένη.
