Να αποκτήσουμε καλύτερο σώμα, να τρώμε πιο σωστά, να είμαστε πιο παραγωγικοί, πιο κοινωνικοί, πιο ελκυστικοί. Η ανάγκη για προσωπική εξέλιξη έχει πάρει νέα μορφή στο διαδίκτυο και ακούει στο όνομα «maxxing». Τι συμβαίνει όμως όταν η προσπάθεια να γίνουμε καλύτεροι μετατρέπεται σε μια μόνιμη υπενθύμιση ότι δεν είμαστε αρκετά καλοί;
Η ιδέα πίσω από το «maxxing» είναι ότι σχεδόν κάθε χαρακτηριστικό ή συνήθεια μπορεί να βελτιστοποιηθεί. Η εμφάνιση, η φυσική κατάσταση, η διατροφή, η εργασία, η κοινωνική συμπεριφορά, ακόμη και ο τρόπος με τον οποίο διαχειριζόμαστε τα συναισθήματά μας αντιμετωπίζονται σαν τομείς στους οποίους μπορούμε διαρκώς να ανεβάζουμε «επίπεδο».
Ακούγεται σαν μια σύγχρονη μορφή αυτοβελτίωσης. Όμως, όταν η διαδικασία δεν έχει ξεκάθαρο τέλος, η αναζήτηση της καλύτερης εκδοχής του εαυτού μας μπορεί να μετατραπεί σε έναν φαύλο κύκλο.
Μια λέξη που ξεκίνησε από τα games
Το «maxxing» δεν δημιουργήθηκε αρχικά για να περιγράψει την ανθρώπινη ζωή. Η ρίζα του βρίσκεται στα βιντεοπαιχνίδια, όπου οι παίκτες προσπαθούν να αναπτύξουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά ενός χαρακτήρα στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο.
Η λογική αυτή πέρασε στη συνέχεια στην καθημερινότητα, κυρίως μέσα από τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Έτσι, άρχισαν να εμφανίζονται διαφορετικοί τύποι «maxxing», ανάλογα με τον στόχο.
Το looksmaxxing, για παράδειγμα, επικεντρώνεται στην εξωτερική εμφάνιση, ενώ άλλες τάσεις αφορούν τη διατροφή, την υγεία του εντέρου ή ακόμη και την προσωπικότητα. Το personality-maxxing αφορά την προσπάθεια καλλιέργειας μιας πιο κοινωνικής, εξωστρεφούς ή γοητευτικής προσωπικότητας.
Σταδιακά, λοιπόν, η λογική του «να γίνω όσο καλύτερος γίνεται» άρχισε να εφαρμόζεται σχεδόν παντού.
Η στιγμή που η εξέλιξη γίνεται εμμονή
Το να θέλει κάποιος να βελτιώσει τη φυσική του κατάσταση, να αποκτήσει καλύτερες διατροφικές συνήθειες ή να αισθάνεται μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση δεν αποτελεί από μόνο του πρόβλημα.
Η κατάσταση αλλάζει όταν η βελτίωση μετατρέπεται σε υποχρέωση.
Το «maxxing» συχνά παρουσιάζει έναν ιδανικό εαυτό σαν να βρίσκεται κάπου στο τέλος της διαδρομής. Μόνο που αυτό το τέλος συνεχώς απομακρύνεται. Μόλις επιτευχθεί ένας στόχος, εμφανίζεται ο επόμενος.
Έτσι, η καθημερινότητα μπορεί να γεμίσει με διαρκή αξιολόγηση του εαυτού: το σώμα θα μπορούσε να είναι καλύτερο, η διατροφή πιο «καθαρή», η παραγωγικότητα υψηλότερη, η εμφάνιση πιο προσεγμένη.
Αντί η αυτοβελτίωση να προσθέτει ποιότητα στη ζωή, μπορεί τελικά να δημιουργεί την αίσθηση ότι πάντα υπάρχει κάτι που δεν κάνουμε αρκετά καλά.
Τα social media και η παγίδα της σύγκρισης
Σε αυτή τη διαδικασία, τα social media έχουν καθοριστικό ρόλο. Το περιεχόμενο που βλέπουμε καθημερινά είναι γεμάτο από εικόνες «ιδανικής» ζωής: καλογυμνασμένα σώματα, αυστηρά προγράμματα, προσεγμένη διατροφή, υψηλή παραγωγικότητα και αψεγάδιαστη εμφάνιση.
Το πρόβλημα είναι ότι βλέπουμε κυρίως το αποτέλεσμα και όχι όσα κρύβονται πίσω από αυτό. Η συνεχής σύγκριση μπορεί να μας κάνει να εστιάζουμε περισσότερο στις δικές μας ελλείψεις παρά σε όσα έχουμε ήδη καταφέρει.
Και τότε η αυτοβελτίωση χάνει τον αρχικό της χαρακτήρα. Αντί να ενισχύει την αυτοπεποίθηση, μπορεί να τροφοδοτεί την ανασφάλεια και την αυστηρή αυτοκριτική.
Όταν η εμμονή περνά στο σώμα και το φαγητό
Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλεί το «maxxing» όταν συνδέεται με την εικόνα του σώματος και τη διατροφή.
Η συνεχής προσπάθεια επίτευξης ενός συγκεκριμένου σωματικού προτύπου μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να συνδεθεί με προβληματικές συμπεριφορές και υπερβολική ενασχόληση με τη μυϊκή ανάπτυξη και τη σωματική διάπλαση, όπως συμβαίνει στη μυϊκή δυσμορφία.
Στο ίδιο πλαίσιο συζητείται και η ορθορεξία, δηλαδή η υπερβολική προσήλωση στην κατανάλωση τροφών που θεωρούνται «σωστές» ή απολύτως υγιεινές.
Η επιδίωξη ενός υγιεινού τρόπου ζωής μπορεί έτσι να χάσει την ισορροπία της. Όταν ένα γεύμα που δεν ακολουθεί τους κανόνες προκαλεί ενοχές ή όταν μια ημέρα χωρίς άσκηση αντιμετωπίζεται ως αποτυχία, η φροντίδα του εαυτού έχει μετατραπεί σε πηγή άγχους.
Η αυτοβελτίωση δεν χρειάζεται να σημαίνει τελειότητα
Η λύση δεν βρίσκεται στην εγκατάλειψη των στόχων. Το να θέλουμε να εξελισσόμαστε, να αποκτούμε καλύτερες συνήθειες και να φροντίζουμε τον εαυτό μας μπορεί να είναι απόλυτα θετικό.
Το σημαντικό είναι να μην ξεκινά η προσπάθεια από την πεποίθηση ότι «όπως είμαι τώρα, δεν είμαι αρκετός».
Η αυτοσυμπόνια μπορεί να λειτουργήσει ως ένα απαραίτητο αντίβαρο. Υπάρχουν ημέρες που δεν θα είμαστε παραγωγικοί, προπονήσεις που θα χάσουμε, γεύματα που δεν θα είναι «τέλεια» και στόχοι που θα χρειαστούν περισσότερο χρόνο. Όλα αυτά αποτελούν μέρος της ανθρώπινης καθημερινότητας και όχι αποτυχίες που πρέπει να διορθωθούν.
Ίσως το «αρκετά καλό» να είναι πιο σημαντικό από το «τέλειο»
Η ουσία βρίσκεται τελικά στη διαφορά ανάμεσα στο «θέλω να αισθάνομαι καλύτερα» και στο «πρέπει συνεχώς να γίνομαι καλύτερος».
Το πρώτο αφήνει χώρο στην εξέλιξη αλλά και στην αποδοχή. Το δεύτερο μπορεί να δημιουργήσει έναν αγώνα χωρίς γραμμή τερματισμού.
Ο άνθρωπος δεν είναι ένας χαρακτήρας videogame που χρειάζεται διαρκώς αναβάθμιση. Δεν χρειάζεται κάθε πλευρά της ζωής να μετριέται, να συγκρίνεται και να βελτιστοποιείται.
Η πραγματική αυτοβελτίωση δεν θα έπρεπε να μας κάνει να κυνηγάμε έναν τέλειο εαυτό. Θα έπρεπε να μας βοηθά να αισθανόμαστε καλύτερα μέσα στη ζωή που ήδη έχουμε.
