Πριν από λίγες ημέρες είχα τη χαρά και την τιμή να συμμετάσχω ως ομιλήτρια στην εκδήλωση του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Πειραιά, στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, με θέμα «Ψυχική ανθεκτικότητα της γυναίκας επιχειρηματία στις μέρες μας».
Ήταν μια συνάντηση που μου έδωσε την ευκαιρία όχι μόνο να μοιραστώ σκέψεις και εμπειρίες, αλλά και να ακούσω διαφορετικές φωνές γύρω από ένα θέμα που πιστεύω ότι μας αφορά πολύ περισσότερο απ’ όσο συχνά αναγνωρίζουμε.
Λιάνα Μπουκουβάλα
Γιατί, τελικά, τι σημαίνει να είσαι «ανθεκτική»;
Στην καθημερινότητά μας έχουμε συνδέσει την ανθεκτικότητα με τη δύναμη. Με την εικόνα ενός ανθρώπου που αντέχει, που δεν σταματά, που ξεπερνά κάθε δυσκολία και συνεχίζει. Ιδιαίτερα από τις γυναίκες, αυτή η διαρκής δύναμη πολλές φορές θεωρείται σχεδόν αυτονόητη.
Όμως η ψυχική ανθεκτικότητα δεν σημαίνει ότι δεν κουράζομαι. Δεν σημαίνει ότι δεν φοβάμαι, ότι δεν αμφιβάλλω ή ότι δεν υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες αισθάνομαι πως οι απαιτήσεις ξεπερνούν τις δυνάμεις μου.
Σημαίνει ότι μαθαίνω να αναγνωρίζω όλα τα παραπάνω και, παρ’ όλα αυτά, βρίσκω τον τρόπο να επανέρχομαι.
Η γυναίκα πίσω από τους πολλαπλούς ρόλους
Η σύγχρονη γυναίκα καλείται καθημερινά να ισορροπήσει ανάμεσα σε πολλούς και διαφορετικούς ρόλους. Επαγγελματίας, επιχειρηματίας, μητέρα, σύντροφος, κόρη, φίλη. Ρόλοι που συνυπάρχουν και συχνά απαιτούν από εκείνη να είναι παντού παρούσα, αποτελεσματική και δυνατή.
Στον χώρο της επιχειρηματικότητας, μάλιστα, η πίεση μπορεί να γίνει ακόμη μεγαλύτερη. Η αβεβαιότητα, η ευθύνη των αποφάσεων, ο φόβος της αποτυχίας, οι οικονομικές απαιτήσεις, η ανάγκη διαρκούς προσαρμογής και η προσπάθεια διατήρησης μιας ισορροπίας ανάμεσα στην προσωπική και την επαγγελματική ζωή δημιουργούν ένα απαιτητικό ψυχικό περιβάλλον.
Και εδώ θεωρώ ότι χρειάζεται να αλλάξουμε λίγο τον τρόπο με τον οποίο μιλάμε για τη δύναμη.
Δύναμη δεν είναι να προσπαθείς να αποδείξεις ότι μπορείς να τα κάνεις όλα μόνη σου.
Δύναμη είναι να γνωρίζεις πότε χρειάζεσαι βοήθεια. Να μπορείς να θέτεις όρια. Να επιτρέπεις στον εαυτό σου να κάνει ένα βήμα πίσω όταν το χρειάζεται. Να αποδέχεσαι ότι μια αποτυχία δεν αποτελεί προσωπική ήττα, αλλά μέρος μιας πορείας που αναπόφευκτα περιλαμβάνει δοκιμασίες, λάθη και επαναπροσδιορισμούς.
Η ανθεκτικότητα δεν είναι έμφυτη – καλλιεργείται
Ένα από τα σημαντικότερα μηνύματα που θέλησα να αναδείξω μέσα από τη συμμετοχή μου είναι ότι η ψυχική ανθεκτικότητα δεν αποτελεί κάποιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό που ορισμένοι άνθρωποι διαθέτουν και άλλοι όχι.
Καλλιεργείται.
Καλλιεργείται μέσα από την αυτογνωσία, μέσα από την ικανότητά μας να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά μας και να ακούμε τις ανάγκες μας. Μέσα από τις σχέσεις εμπιστοσύνης που δημιουργούμε, από τους ανθρώπους που επιλέγουμε να έχουμε δίπλα μας και από την αποδοχή ότι δεν χρειάζεται να έχουμε πάντοτε όλες τις απαντήσεις.
Καλλιεργείται ακόμη και μέσα από τις αποτυχίες μας.
Κάθε δύσκολη περίοδος μπορεί να μας φέρει αντιμέτωπες με πλευρές του εαυτού μας που δεν γνωρίζαμε. Μπορεί να μας αναγκάσει να επανεξετάσουμε προτεραιότητες, να αλλάξουμε κατεύθυνση ή να ανακαλύψουμε δυνατότητες που μέχρι εκείνη τη στιγμή παρέμεναν ανεκμετάλλευτες.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι να μη λυγίσουμε ποτέ. Είναι να μάθουμε πώς να επανερχόμαστε.
Η αξία τού να μιλάμε ανοιχτά
Αυτός είναι και ο λόγος που θεωρώ τόσο σημαντικές πρωτοβουλίες όπως η συγκεκριμένη εκδήλωση. Δημιουργούν χώρο για έναν ουσιαστικό διάλογο γύρω από ζητήματα που για χρόνια παρέμεναν πίσω από την εικόνα της «δυνατής γυναίκας».
Είχα τη χαρά να συμμετέχω σε αυτή τη συζήτηση μαζί με γυναίκες από διαφορετικούς χώρους, ανταλλάσσοντας εμπειρίες, προβληματισμούς και διαφορετικές οπτικές. Ευχαριστώ θερμά τον Πρόεδρο του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Πειραιά, κ. Ιωάννη Μαστρονικόλα, και την Υπεύθυνη Γυναικείας Επιχειρηματικότητας, κα Ελένη Μπρέγιαννη, για την τιμητική πρόσκληση, τον κλινικό ψυχολόγο κ. Δημήτρη Πετρούνια για τον συντονισμό της συζήτησης καθώς και τις κ.κ. Στ. Αντωνάκου, Π. Καπράλου και Στ. Βουτυράκου για την ουσιαστική και ενδιαφέρουσα ανταλλαγή απόψεων.
Φεύγοντας από το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, κράτησα κυρίως αυτή τη σκέψη:
Δεν χρειάζεται να εξιδανικεύουμε τη γυναίκα που «αντέχει τα πάντα». Χρειάζεται να δημιουργούμε τις συνθήκες ώστε κάθε γυναίκα να μπορεί να προχωρά χωρίς να εξαντλείται στην προσπάθειά της να αποδείξει διαρκώς πόσα μπορεί να αντέξει.
Γιατί η ψυχική ανθεκτικότητα δεν είναι μια αδιάκοπη επίδειξη δύναμης. Είναι η βαθύτερη γνώση ότι ακόμη και όταν τα πράγματα δεν εξελίσσονται όπως τα σχεδιάσαμε, μπορούμε να σταθούμε ξανά στα πόδια μας, να προσαρμοστούμε, να επαναπροσδιορίσουμε όσα έχουν πραγματικά σημασία και να συνεχίσουμε.
Όχι απαραίτητα ίδιες με πριν.
Ίσως περισσότερο συνειδητοποιημένες. Περισσότερο ώριμες. Και, τελικά, περισσότερο δυνατές.
