Η τεχνολογική πραγματικότητα δεν έχει αλλάξει μόνο την επικοινωνία μας, αλλά και την έννοια της ιδιωτικής ζωής. Σε αρκετά ευρωπαϊκά κράτη, οι έφηβοι περίπου από τα 14 αποκτούν τη δυνατότητα να αποφασίζουν οι ίδιοι για τη χρήση της εικόνας τους στο διαδίκτυο.
Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι μπορούν να απαιτήσουν τη διαγραφή φωτογραφιών που ανέβηκαν χωρίς τη συναίνεσή τους, ακόμη κι αν τις δημοσίευσαν οι γονείς τους.
Το θέμα είναι απολύτως πραγματικό. Σύμφωνα με νομικούς, μόλις ένας ανήλικος φτάσει το ηλικιακό όριο που ορίζει η εθνική νομοθεσία για έγκυρη ψηφιακή συγκατάθεση, αποκτά δικαίωμα ελέγχου στα προσωπικά του δεδομένα, συμπεριλαμβανομένης της εικόνας του. Η ανάρτηση φωτογραφιών χωρίς την έγκρισή του μπορεί να θεωρηθεί προσβολή της ιδιωτικότητας και παραβίαση της προστασίας δεδομένων.
Δεν πρόκειται πάντα για απλή οικογενειακή διαφωνία. Έφηβοι έχουν κινηθεί νομικά ζητώντας την απομάκρυνση υλικού αλλά και χρηματική ικανοποίηση. Ενδεικτική είναι υπόθεση που απασχόλησε ευρωπαϊκά μέσα, όπου νεαρή γυναίκα προσέφυγε κατά των γονιών της επειδή είχαν αναρτήσει εκατοντάδες παιδικές της φωτογραφίες στα κοινωνικά δίκτυα χωρίς τη συγκατάθεσή της. Η ίδια υποστήριξε ότι δημιουργήθηκε ένα μόνιμο ψηφιακό ίχνος που δεν είχε επιλέξει και που παραβίαζε την προσωπική της ζωή.
Το νομικό πλαίσιο σε πολλές χώρες της Ευρώπης, σε συνδυασμό με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR), αναγνωρίζει ότι και τα παιδιά διαθέτουν αυτοτελή δικαιώματα στα δεδομένα τους. Η γονική μέριμνα δεν είναι απεριόριστη, ιδιαίτερα όταν έρχεται σε σύγκρουση με την αξιοπρέπεια και το συμφέρον του ανηλίκου. Η δημοσίευση φωτογραφιών δεν αντιμετωπίζεται πλέον απλώς ως έκφραση οικογενειακής χαράς, αλλά ως πράξη με πιθανές νομικές επιπτώσεις.
Η συζήτηση για το λεγόμενο «sharenting», δηλαδή τη συστηματική κοινοποίηση στιγμών των παιδιών στα social media, αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία. Η ψηφιακή ταυτότητα ενός παιδιού δεν είναι ένα απλό άλμπουμ, αλλά ένα σύνολο πληροφοριών που μπορεί να το ακολουθεί για χρόνια. Όσο εξελίσσεται η τεχνολογία, τόσο μεγαλώνει και η ανάγκη για υπεύθυνες και νομικά ασφαλείς επιλογές.
Το μήνυμα των ειδικών είναι ξεκάθαρο: η αγάπη των γονιών δεν αναιρεί την υποχρέωση σεβασμού της ιδιωτικότητας. Σε μια εποχή όπου η διαδικτυακή παρουσία ξεκινά από πολύ μικρή ηλικία, την ευθύνη για το ψηφιακό αποτύπωμα την έχουν κυρίως οι ενήλικες. Και μετά τα 14, σε πολλές έννομες τάξεις, το ίδιο το παιδί αποκτά και τη νομική δυνατότητα να την υπερασπιστεί.
